4 Min. Leszeit

ISO 14644-1 ist die zentrale Norm für die Reinraumklassifizierung nach luftgetragener Partikelkonzentration. Sie ist Teil der ISO-14644-Reihe und definiert, wie Reinräume, Reinraumbereiche und bestimmte separative Geräte anhand messbarer Partikelwerte eingestuft werden.

Inhaltsverzeichnis

  1. 1Was die Norm festlegt
  2. 2Reinraumklassen nach ISO 1 bis ISO 9
  3. 3Wat een monitoringplan minimaal moet vastleggen
  4. 4Grenzen van de norm
  5. 5ISO 14644-2 en validatie-eisen

Wichtigste Punkte

  • ISO 14644-2 gaat over monitoring en aantoonbare beheersing tijdens gebruik; niet over eenmalige classificatie.
  • Werkt samen met ISO 14644-1: 14644-1 classificeert, 14644-2 bewaakt prestaties en trends.
  • Monitoringplan is risicogestuurd en legt meetpunten, frequenties, alarm- en actieniveaus en opvolging vast.
  • Scope voor deeltjesmonitoring: 0,1–5 µm; ultrafijne <0,1 µm vallen buiten de norm.
  • Neem monitoring- en validatie-eisen al mee in ontwerp/engineering om stabiele prestaties te borgen.

De norm, vaak aangeduid als EN ISO 14644-2 of NEN-EN-ISO 14644-2, beschrijft de minimumeisen voor een monitoringplan. Daarmee legt u vast wat u meet, hoe vaak u controleert en wanneer een afwijking actie vraagt. Zie het artikel cleanroom monitoringplan opstellen voor een praktische uitwerking.

Was die Norm festlegt

ISO 14644-2 richt zich op cleanrooms en clean zones waarvan de luchtzuiverheid wordt bepaald door deeltjesconcentratie. Het doel is niet alleen meten, maar structureel bewaken of de ruimte blijft voldoen aan de prestatie-eisen die bij het proces horen. In de praktijk helpt de norm bij het opzetten van trendbewaking, het vastleggen van alarm- en actieniveaus en het onderbouwen van periodieke herkwalificatie. Zeker in farma, medtech, high-tech en andere gereguleerde omgevingen voorkomt dit dat monitoring een losse activiteit wordt zonder duidelijke grenswaarden of opvolging. Daarnaast blijft u conformiteit borgen met periodieke testen zoals de HEPA‑filter integriteitstest.

Reinraumklassen nach ISO 1 bis ISO 9

ISO 14644-1 kennt neun Reinraumklassen. Grundregel: Je niedriger die ISO-Klasse, desto sauberer der Raum und desto geringer die zulässige Partikelkonzentration.

Teil ISO 14644-1 ISO 14644-2
Hoofddoel Die Luftreinheitsklassifizierung basiert auf der Partikelkonzentration. Monitoring van prestaties tijdens gebruik
Toepassingsmoment Bij oplevering, classificatie of herclassificatie Tijdens operationeel gebruik en periodieke bewaking
Belangrijk resultaat Bevestigde ISO-klasse Monitoringplan, trends en actieniveaus
Praktische vraag Welke klasse is aangetoond? Blijft de ruimte stabiel binnen de eisen?

Voor een valideerbare cleanroom zijn meestal beide nodig, zeker als u moet bepalen welke ISO- of GMP-klasse uw cleanroom nodig heeft. Lees meer over ISO 14644-1: standaarden en classificatie. Waar van toepassing komen daar GMP-eisen, sectorspecifieke hygiëne-eisen en aanvullende testprotocollen bij.

Wat een monitoringplan minimaal moet vastleggen

Een bruikbaar monitoringplan is risicogestuurd. De norm schrijft geen universele vaste meetfrequentie voor, maar verwacht een onderbouwde keuze op basis van proceskritiek en gebruik van de ruimte. In de praktijk legt u minimaal het volgende vast:

  • welke ruimten, zones en kritische meetpunten bewaakt worden
  • welke deeltjesmetingen en procesrelevante parameters gevolgd worden
  • hoe vaak gemeten wordt in operationele en, waar relevant, at-rest situaties
  • welke alarm- en actieniveaus gelden en wie daarop reageert
  • hoe trends, afwijkingen en herzieningen van het plan worden gedocumenteerd
  • wanneer wijziging van proces, lay-out of techniek aanleiding is voor herbeoordeling

Afhankelijk van het project worden naast deeltjes ook parameters meegenomen die de deeltjesconcentratie beïnvloeden, zoals drukverschillen, luchtstroming of bezettingsgraad. Meer achtergrond over Druckunterschied und Belüftung in Reinräumen helpt bij het onderbouwen van meetfrequenties en grenswaarden.

Grenzen van de norm

ISO 14644-2 dekt niet alles af. De norm is niet bedoeld als protocol voor algemene technische onderhoudscontrole en behandelt bijvoorbeeld geen conditiemonitoring van systemen zoals trillingen of regulier onderhoud van installaties. Ook het deeltjesbereik is begrensd: in de standaard wordt geen monitoring uitgewerkt voor deeltjespopulaties buiten het lagere grensgebied van 0,1 µm tot 5 µm. Ultrafijne deeltjes kleiner dan 0,1 µm vallen dus niet onder deze norm. Dat is belangrijk om verkeerde verwachtingen rond validatie en meetstrategie te voorkomen.

ISO 14644-2 en validatie-eisen

Wie ISO 14644-2 pas na oplevering bekijkt, loopt vaak tegen praktische beperkingen aan. Denk aan onlogische meetpunten, lastig bereikbare installaties, ontbrekende trending of drukhiërarchieën die moeilijk stabiel te houden zijn. Daarom is het verstandig om monitoring- en validatie-eisen al in de ontwerp- en engineeringsfase mee te nemen.

Voor nieuwe en bestaande cleanrooms vertaalt Cleanroom Systems International deze eisen naar een technisch uitvoerbaar concept. Vanuit één Design - Engineer - Build - Care aanpak stemmen wij classificatie, monitorbaarheid, modulaire opbouw en validatiecoördinatie op elkaar af. Zo ontstaat een cleanroom die niet alleen de vereiste prestatie haalt, maar ook beheersbaar blijft met minimale verstoring van uw operatie.

Wilt u pragmatisch aan de slag met testen en documentatie? Volg ons cleanroomvalidatie: stappenplan.

Wilt u ISO 14644-2 vertalen naar een praktisch monitoring- en validatieconcept voor een nieuwe of bestaande cleanroom? Vanuit Drunen ondersteunt CSI organisaties met modulaire, toekomstbestendige cleanrooms en geïntegreerde begeleiding van ontwerp tot onderhoud. Bekijk ook onze kennisbank over cleanrooms.

Allgemeine Fragen

Is ISO 14644-2 hetzelfde als cleanroomvalidatie?

Nee. ISO 14644-2 beschrijft vooral hoe u prestaties bewaakt via een monitoringplan. Volledige validatie omvat doorgaans ook classificatie volgens ISO 14644-1, testprotocollen, rapportage en waar nodig GMP-gerelateerde eisen.

Wat betekent ISO 14644-2:2015?

Dit verwijst naar de 2015-editie van de norm. In Nederland ziet u vaak ook de aanduiding NEN-EN-ISO 14644-2: de internationale standaard die Europees en nationaal is overgenomen.

Welke deeltjesgroottes vallen binnen EN ISO 14644-2?

De norm beperkt zich tot monitoring binnen het relevante grensgebied van 0,1 µm tot 5 µm. Voor ultrafijne deeltjes onder 0,1 µm is deze standaard niet bedoeld.

Geldt ISO 14644-2 ook voor GMP-omgevingen?

Ja, maar meestal niet als enige kader. In farmaceutische en andere gereguleerde toepassingen combineert u ISO 14644-2 met GMP, sectorregels en projectspecifieke validatie-eisen.

Moet elke cleanroom dezelfde meetfrequentie hebben?

Nee. De frequentie hangt af van procesrisico, bezetting, classificatie, gebruikspatroon en de gevolgen van een afwijking. Een goede strategie is daarom altijd risicogestuurd en projectspecifiek.

Sil Munsters

Sil Munsters

Regisseur

Unternehmer mit einer Leidenschaft für Technologie.

Neugierig auf unsere Geschichte?

Ihre E-Mail-Adresse hinterlassen und unser Unternehmensprofil sofort herunterladen.

Entdecken Sie mehr über unser Unternehmen, unser Team, realisierte Projekte und unsere eigenen Reinraumsysteme, wie das DFP80 Reinraumwandsystem und das DFC78-O begehbare Reinraumdeckensystem.

Neugierig? Laden Sie das Unternehmensprofil über den untenstehenden Button herunter.