HEPA-filter integriteitstest: uitleg en testverloop

Door Sil Munsters

3 min leestijd oktober 19, 2026

Een HEPA-filter integriteitstest controleert of een geplaatst eindfilter én de afdichting rondom het filter lekvrij functioneren onder testomstandigheden. Dat is iets anders dan alleen de filterklasse of de fabrieksopgave beoordelen. Juist een klein lek kan de luchtkwaliteit, proceszekerheid en aantoonbare beheersing van een cleanroom ondermijnen. Hieronder leest u wat deze test precies aantoont, hoe die verschilt van een efficiëntietest, hoe de uitvoering verloopt en wanneer opnieuw testen nodig is.

Inhoudsopgave

1Wat u met deze test daadwerkelijk aantoont
2Waarom zelfs een klein lek grote gevolgen heeft
3Integriteitstest en efficiëntietest: twee verschillende zekerheden
4Zo verloopt een integriteitstest van aerosol tot lekdetectie
5Normen, aerosol en meetapparatuur die het verschil maken
6Wanneer opnieuw testen nodig is
Meer tonen...

Belangrijkste punten

Bevestigt lekvrije werking van geïnstalleerde HEPA-filters en afdichtingen; anders dan een efficiëntietest.
Onderbouwt naleving van ISO 14644-3 en, waar relevant, GMP Annex 1; verkleint contaminatie- en faalrisico’s.
Verloop: testaerosol upstream, referentie opbouwen; downstream fotometer-scan van medium en randen; resultaten registreren.
Her-test na plaatsing/vervanging, werkzaamheden aan behuizing/FFU/HVAC, vermoede schade en bij periodieke (her)kwalificatie.
Deeltjesteller vervangt de lektest niet; fotometer is leidend; vaak wordt PAO als testaerosol gebruikt.

Wat u met deze test daadwerkelijk aantoont

Met een integriteitstest toont u aan dat het geïnstalleerde HEPA-filter als onderdeel van het systeem geen ontoelaatbare lekkage vertoont. De test richt zich op lokale defecten in het filtermedium, beschadigingen door transport of montage en bypass langs frame of afdichting. Een filter kan dus op papier aan de specificatie voldoen en in de praktijk toch falen.

Waarom zelfs een klein lek grote gevolgen heeft

In cleanrooms en andere gecontroleerde omgevingen kan een beperkte lekkage direct invloed hebben op deeltjesbeheersing, productkwaliteit en procescontinuïteit. In farmaceutische, medische, food- en semiconductoromgevingen kan dat leiden tot contaminatierisico, afwijkingen en onnodige stilstand. Daarom is deze test ook belangrijk om, conform de Validatievereisten volgens ISO 14644-2 en – waar van toepassing – de GMP Annex 1 richtlijnen, aantoonbaar te maken dat de kritische luchtfiltratie correct functioneert.

Integriteitstest en efficiëntietest: twee verschillende zekerheden

Onderdeel	Efficiëntietest	Integriteitstest
Wat wordt beoordeeld?	Hoe goed het filtermedium de relevante deeltjes afvangt.	Of filtermedium, frame en afdichting lokaal lekvrij zijn na installatie.
Welk risico pakt u aan?	Onvoldoende nominale filterprestatie.	Scheuren, transportschade, montagefouten of bypass langs de rand.
Belangrijk om te onthouden	Hoge efficiëntie zegt niet alles over de inbouwsituatie.	Een goed gemonteerd filter kan alleen via lektesten als systeem worden bevestigd.

Zo verloopt een integriteitstest van aerosol tot lekdetectie

Aan de upstream-zijde wordt een testaerosol ingebracht en eerst een stabiele referentieconcentratie opgebouwd.
Met een fotometer wordt het filteroppervlak en de volledige omtrek downstream systematisch gescand.
Lokale meetwaarden worden vergeleken met de referentie om lekkage door medium of afdichting te herkennen.
De testopzet, scanmethode, meetresultaten en eventuele afwijkingen worden vastgelegd volgens het geldende protocol.

Normen, aerosol en meetapparatuur die het verschil maken

Voor cleanrooms wordt een HEPA-filter integriteitstest doorgaans uitgevoerd binnen het kader van ISO 14644-3 en, in GMP-omgevingen, volgens het geldende kwalificatieprotocol. Vaak wordt PAO of een vergelijkbare testaerosol gebruikt, ingebracht met een aerosolgenerator, bijvoorbeeld via een Laskin nozzle of een thermische of koude variant. De concentratie moet hoog genoeg zijn voor betrouwbare detectie, maar niet onnodig belastend. De fotometer is hierbij het kerninstrument; een deeltjesteller heeft een andere meetfunctie en wordt ingezet voor partikelmeting in cleanrooms, maar vervangt deze lektest niet één-op-één.

Wanneer opnieuw testen nodig is

Na plaatsing, vervanging of heringebruikname van een HEPA-filter.
Na werkzaamheden aan behuizing, frame, terminal, plafondconstructie, FFU of HVAC-componenten.
Bij vermoede schade, afwijkende meetresultaten of incidenten die de filterintegriteit kunnen beïnvloeden.
Tijdens periodieke kwalificatie of herkwalificatie volgens het Cleanroom validatie stappenplan, passend bij cleanroomklasse, proceskriticiteit en onderhoudsplan.

Een fabriekscertificaat zegt immers niets over de actuele conditie na transport, opslag, montage of gebruik. Binnen cleanroomprojecten is het daarom verstandig deze test op te nemen in een breder beleid voor Cleanroom onderhoud en inspectie, service en validatie.

Veelgestelde vragen

Welke HEPA-filter is het beste?

De beste HEPA-filter bestaat niet als algemene keuze. De juiste filter hangt af van de vereiste klasse, het luchtdebiet, het toelaatbare drukverlies en de procesomgeving. Kies daarom niet alleen op de hoogste opgegeven efficiëntie, maar laat de filterkeuze aansluiten op het totale cleanroom- of HVAC-ontwerp en de kwalificatie-eisen.

Hoe vaak moet je HEPA-filters vervangen?

Er is geen universeel vervanginterval. Integriteitstesten, drukval, vervuilingsgraad, bedrijfsuren en procesrisico bepalen samen het juiste moment. Vervanging ligt voor de hand bij een afgekeurde integriteitstest, fysieke schade, lekkende afdichting of een onacceptabele weerstand in het systeem.

Kun je een HEPA-filter schoonmaken?

Een geplaatst HEPA-eindfilter is in de praktijk meestal niet bedoeld om te wassen of schoon te blazen. Dat kan het filtermedium en de afdichting beschadigen. Maak daarom onderscheid tussen het reinigen van de omgeving of voorfilters en het beoordelen van het HEPA-filter zelf via inspectie, drukval en integriteitstest.

Hoe lang gaat een HEPA-filter mee?

De levensduur verschilt sterk per toepassing. Voorfiltratie, deeltjesbelasting, luchtvolume, vocht en procesomstandigheden hebben allemaal invloed. De werkelijke resterende levensduur blijkt daarom uit monitoring en testen volgens een Cleanroom monitoringplan, niet uit een vaste kalendertermijn alleen. In kritische cleanrooms is meten altijd betrouwbaarder dan vervangen op gevoel.